Sygnalizacja świetlna służy do segregacji potoków ruchu pojazdów i pieszych w czasie ich kolizji. W prostszy sposób można powiedzieć, że polega ona na kierowaniu ruchem przez podawanie odpowiednich sygnałów informujących o prawie lub zakazie przejazdu bądź przejścia a także ma na celu ostrzeganie przed zagrożeniem.
Zaletami sygnalizacji są:

  • Zwiększenie przepustowości wlotów,
  •  Porządkowanie ruchu,
  • Ułatwienie łatwiejszego przejazdu lub przejścia dla wszystkich relacji,
  •  Zmniejszenie wypadków typu: czołowych i czołowo-bocznych,
  • Wysoka efektywność ze względu ekonomicznego na łatwość instalacji i eksploatacji bez dużego wpływania na zabudowę skrzyżowania.

Każdy system posiada również wady takie jak:

  • Wzrost wypadków typu najechanie z tył ze względu na złe skonfigurowanie z innymi sygnalizacjami,
  • Zbędne straty czasów w godzinach poza szczytowych i irytacje uczestników ruchu gdy sygnalizacja nie została dobrze dopasowana do potrzeb ruchowych.

Należy również pamiętać, że sygnalizacja świetlna nie zawsze zapewnia odpowiednie bezpieczeństwo. Dlatego należy dokonać wnikliwej analizy: natężenia ruchu pojazdów, warunków widoczności, wypadków i kolizji z wcześniejszych lat, możliwości wprowadzenia innego rozwiązania geometrycznego np. ronda jednopasowego a także synchronizacji sygnalizacji z innymi systemami sterowania ruchem na sąsiednich skrzyżowaniach.

Sygnały

Rozróżniamy rodzaje sygnałów w zależności od następujących grupy uczestników ruchu:

  • Sygnały dla kierujących pojazdami,
  • Sygnały dla pieszych i rowerzystów,
  •  Sygnały dla kierujących pojazdami komunikacji miejskiej,

Tabela 1. Rodzaje występujących sygnałów w zależności od uczestnika ruchu.

Użytkownik ruchu Rodzaje występujących sygnałów
Kierujący pojazdem czerwony, żółty, czerwony z żółtym, zielony
Pieszy czerwony, zielony, migający zielony
Rowerzysta czerwony, zielony, migający zielony
Kierujący pojazdem komunikacji miejskiej biały wyświetlany w specjalnych komorach o odpowiednim znaczeniu

Tabela 2.  Znaczenie występujących sygnałów dla kierujących pojazdami, pieszych i rowerzystów.

Rodzaj występującego sygnału Znaczenie sygnału dla:
Kierujących pojazdem Pieszych Rowerzystów
Czerwony Zakaz wjazdu Zakaz wjazdu Zakaz wjazdu
Czerwony z żółtym Zakaz wjazdu i nadawany będzie zaraz sygnał zielony
Żółty Zakaz wjazdu
(oprócz użytkowników ruchu których zatrzymanie nie może odbyć się bez gwałtownego hamowania)
i będzie nadawany zaraz sygnał czerwony
Zielony Zezwolenie na ruch Zezwolenie na ruch Zezwolenie na ruch
Migający zielony Zezwolenie na ruch lecz nakazujący szybkie jego zakończenie  i nadanie sygnału czerwonego    Zezwolenie na ruch lecz nakazujący szybkie jego zakończenie  i nadanie sygnału czerwonego Zezwolenie na ruch lecz nakazujący szybkie jego zakończenie  i nadanie sygnału czerwonego    Zezwolenie na ruch lecz nakazujący szybkie jego zakończenie  i nadanie sygnału czerwonego

 

Przykłady sygnałów w zależności od grupy uczestników ruchu i sekwencji ich wyświetlania

Sygnały dla kierujących pojazdami

  • Sygnały o sekwencji podstawowej

Sekwencja  podstawowa sygnałów:
czerwony → czerwony i żółty → zielony → żółty → czerwony

Sygnalizator S-1 nadający podstawową sekwencje sygnałów

Sygnalizatory S-3 kierunkowy nadający podstawową sekwencje sygnałów:

- z możliwością jazdy na wprost

- z możliwością jazdy w lewo i prawo

- z możliwością jazdy na wprost i odpowiednio w lewo i w prawo

- z możliwością jazdy w lewo i w prawo

- z możliwością zawracania

  • Sygnał dopuszczający skręcanie w kierunku wskazanym strzałką

Sygnalizator S-2 nadający podstawową sekwencje sygnałów dopuszczający możliwość skrętu w kierunku wskazanym przez strzałkę podczas nadawania sygnału czerwone poprzez zatrzymanie pojazdu przed nim. Może on również pracować w innej sekwencji w przypadkach uzasadnionych natężeniem i kierunkowym rozkładem ruchu.

Sekwencja  możliwa sygnałów:
czerwony → czerwony z zieloną strzałką → czerwony

Sygnalizator S-2 dopuszczający możliwość skrętu w kierunku wskazanym przez strzałkę

  • Sygnały nadawane w sekwencjach innych niż podstawowa

 Ruch wahadłowy
Sekwencja sygnałów:
czerwony → zielony → czerwony

 Nad pasami o przemiennym kierunku
Stosujemy sygnalizatory S-4 lub S-7

— sygnał czerwony w formie litery x to zakaz wjazdu na pas ruchu, nad którym sygnał jest nadawany,
— sygnał zielony w kształcie strzałki skierowanej w dół to zezwolenie na wjazd na pas ruchu, nad którym sygnał jest nadawany.


Sygnalizatory S-7

 

— sygnał w kształcie żółtej strzałki skierowanej grotem ukośnie w prawo lub w lewo w dół oznacza nakaz jak najszybszego opuszczenia pasa ruchu, nad którym sygnał jest nadawany.

Sygnalizacja wzbudzana przez tramwaj na przecięciach drogi z torami
Sekwencja sygnałów:
żółty migając → żółty stały → czerwony → żółty migając

Na przejazdach kolejowych, przy wjazdach na ruchome mosty i promy oraz w miejscu wyjazdu pojazdów uprzywilejowanych.
Sekwencja sygnałów:
brak sygnału → żółty migając → żółty stały → czerwony → żółty migając → brak sygnału

  • Sygnał ostrzegawczy

Sygnał ten nakazuje zachowanie szczególnej ostrożności dotyczy on kierujących pojazdem jak i pieszych. Najczęściej jest to migający sygnał żółty nadawany przez zwykły sygnalizator dla pojazdów lub jednokomorowy. Stosowany:
•    podczas przerw w pracy sygnalizacji
•    w miejscach zagrożenia bezpieczeństwa
•    wykonywania robót drogowych
•    w miejscach ruchliwych ulic gdzie występują przejścia dla pieszych by zwrócić uwagę kierującego pojazdem. Przykładem takiego rozwiązania jest połączenie sygnalizatora jednokomorowego ze znakiem D-6 lub zastosowanie sygnalizatora jednokomorowego z postacią pieszego.

Przykłady połączenia sygnalizatora ze znakiem D-6

Sygnalizatora z sylwetką migającego pieszego

 Sygnały dla pieszych i rowerzystów

Sekwencja sygnałów wraz z elementami akustycznymi i/lub wybracyjnymi:
czerwony → zielony → zielony migający → czerwony

  • Sygnał dla pieszych

Sygnalizator S-5 dla pieszych

  • Sygnał dla rowerzystów

Sygnalizator S-5 dla rowerzystów

  • Sygnał połączone dla pieszych i rowerzystów

Sygnalizator S-5 dla pieszych i rowerzystów

Sygnały dla kierujących pojazdami komunikacji miejskiej

  • Sygnały dla kierujący tramwajami → sygnalizatory typu ST

Tabela 3.  Sygnały na sygnalizatorze typu ST

Rodzaj sygnału Znaczenie sygnału
sygnał w kształcie kreski poziomej oznaczający zakaz wjazdu za sygnalizator,
sygnał w kształcie kreski pionowej oznaczający zezwolenie na wjazd za sygnalizator, z zastrzeżeniem, że jeśli brak jest możliwości opuszczenia skrzyżowania w trakcie nadawania sygnału zezwalającego na wjazd lub wjazd na skrzyżowanie spowodowałby zagrożenie bezpieczeństwa innych uczestników ruchu, nie wolno wjechać za sygnalizator,
sygnał migający w kształcie kreski pionowej lub sygnał w postaci dwóch kropek ułożonych poziomo oznaczający zakaz wjazdu za sygnalizator; zakaz nie dotyczy kierujących tramwajami, które w chwili rozpoczęcia nadawania tego sygnału były tak blisko, że nie mogłyby być zatrzymane przed sygnalizatorem bez gwałtownego hamowania; sygnał ten oznacza jednocześnie, że za chwilę nadawany będzie sygnał w kształcie kreski poziomej.

Sekwencja sygnałów:
kreska pozioma → kreska pionowa → kreska pionowa migająca → kreska pozioma
Sygnalizator ST

  • Sygnały dla kierujący tramwajami → sygnalizatory typu STK

Działają tak samo jak sygnalizatory ST tylko u góry posiadają tabliczki kierunkowe

Sygnalizator STK

  • Sygnały dla kierujący tramwajami  →  sygnalizatory typu STT

Działają podobnego sygnalizatora ST tylko zamiast kresek pojawiają się kropki i nie występuję kreska pionowa migająca

Tabela 4. Sygnały na sygnalizatorze typu SST

 Rodzaj sygnału Znaczenie sygnału
zakaz wjazdu za sygnalizator
zezwolenie na jazdę na wprost
zezwolenie na jazdę w prawo
zezwolenie na jazdę w lewo
zezwolenie na jazdę w lewo i prawo
zezwolenie na jazdę na wprost i w prawo
zezwolenie na jazdę na wprost i w lewo
  • Sygnały dla kierujący autobusami →  sygnalizatory typu SB

Tabela 5.  Sygnały na sygnalizatorze typu SB

Rodzaj sygnału Znaczenie sygnału
sygnał w kształcie kreski poziomej oznaczający zakaz wjazdu za sygnalizator
sygnał w postaci kreski poziomej i dwóch kropek rozmieszczonych poziomo oznaczający zakaz wjazdu za sygnalizator oraz informujący, że za chwilę nadawany będzie sygnał w kształcie kreski pionowej
sygnał w kształcie kreski pionowej oznaczający zezwolenie na wjazd za sygnalizator, z zastrzeżeniem, że jeśli brak jest możliwości opuszczenia skrzyżowania w trakcie nadawania sygnału zezwalającego na wjazd lub wjazd na skrzyżowanie spowodowałby zagrożenie bezpieczeństwa innych uczestników ruchu, nie wolno wjechać za sygnalizator
sygnał w kształcie dwóch kropek rozmieszczonych poziomo, oznaczający zakaz wjazdu za sygnalizator; sygnał ten nie dotyczy kierujących pojazdami, które w chwili rozpoczęcia nadawania tego sygnału były tak blisko sygnalizatora, że nie mogłyby być zatrzymane bez gwałtownego hamowania; sygnał ten informuje jednocześnie, że za chwilę nadawany będzie sygnał w kształcie kreski poziomej

Sekwencja sygnałów:
kreska pozioma → kreska pionowa z dwiema kropkami → kreska pionowa → dwie kropki → kreska pozioma

Sygnalizator SB

    Sygnalizatory

Sygnalizatory służą do przekazywania sygnałów uczestnikom ruchu drogowego.
Dzielimy je ze względu na ilość komór świetlnych na:
- jednokomorowe – ostrzegawcze
- dwukomorowe – stosowane najczęściej dla pieszych i rowerzystów
- trzykomorowe – stosowane najczęściej dla kierujących pojazdami i komunikacji miejskiej
- specjalne ( tu chodzi o budowę sygnalizatorów STT dla kierujących tramwajem)
Każda z komór składa się z soczewki o średnicy 20cm o danym kolorze. Większa średnica tzn. 30cm stosowana jest dla sygnalizatorów: wiszących, umieszczane na trasach gdzie v≥60km/h, kierunkowych i rozpoczynających ciąg skrzyżowań. Natomiast komory dla sygnałów kierunkowych mają postać czarnej strzałki na polu czerwonym lub żółtym oraz zielonej strzałki na czarnym tle.

Tabela 6. Rodzaje symboli sygnalizatorów w programie GA Znaki i GA Sygnalizacja, ze względu na miejsce lokalizacji stosowane w projektach.

Miejsce lokalizacji Symbol
poza jezdnią
nad jezdnią

Tabela7. Rodzaje symboli sygnalizatorów w programie GA Znaki i GA Sygnalizacja dla odpowiednich użytkowników ruchu stosowane w projektach.

Lp. Rodzaj sygnalizatora Symbol
1. Sygnalizator ogólny
2. Sygnalizator pomocniczy
3. Sygnalizatory kierunkowe
4. Sygnalizator z sygnałem dopuszczającym skręcanie w kierunku wskazanym strzałką
5. Sygnalizator dla pieszych
6. Sygnalizator dla tramwajów
7. Sygnalizatory kierunkowe dla tramwajów
8. Sygnalizatory dla autobusów
9. Sygnalizator dla rowerzystów
10. Jednokomorowy sygnalizator ostrzegawczy z żółtą migającą sylwetką pieszego
11. Sygnalizator półokrągły dla pieszych
12. Sygnalizator jednokomorowy
13. Sygnalizator wspólny dla pieszych i rowerzystów
14. Detektor wbudowany w nawierzchnię
15. Detektor nadjezdniowy
16. Przycisk dla pieszych (rowerzystów)

Bibliografia:
1. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 1999 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Dz.U. Nr 58 z dnia 26 czerwca 1999 r. poz. 622. – Załącznika 3 – Szczegółowe warunki techniczne dla sygnałów drogowych i warunki ich umieszczania na drogach.